Makeover magic

"For the female spectator there is a certain over-presence of the image – she is the image. Given the closeness of this relationship, the female spectator's desire can be described only in terms of a kind of narcissism – the female look demands a becoming" - Mary Ann Doane, 231. 

 

Het is de standaard formule uit elke high school/teenage-drama: de makeover. Het groepje met populaire meisjes neemt een nieuw project aan om haar vervolgens – met wat nodig epileren, modetips en workouts met Cindy Crawford – tot een van hen te maken. Alle indicatoren van onaantrekkelijkheid, een bril, ongeëpileerde wenkbrauwen of slechtzittende kleren, verdwijnen. Na een korte zoektocht op Youtube blijkt zelfs dat de makeover, het zij in verschillende vormen, in bijna alle filmgenres voor vrouwen terugkomt. Ik begon al met voorbeelden uit inmiddels klassieke chickflicks: Clueless, Mean Girls, The Devil Wears Prada. Maar ook in veel Disney-klassiekers worden de vrouwelijke hoofdpersonen voorzien van een makeover voordat zij de prins op het witte paard ontmoeten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Assepoester, Doornroosje en De Kleine Zeemeermin. Vaak blijkt dat de transformatie nog een hoger doel heeft gediend, namelijk het gezien worden door de mannelijke tegenspeler. In het geval van The Devil Wears Prada betekent de makeover succes op de werkvloer. Het doel van deze makeover is dus, naast het betrekken van de hoofdpersoon in de nieuwe groep tot waarbij zij gaat behoren, is het zichtbaar maken van de vrouwelijke protagonist. Hetzelfde gevoel van opeens 'gezien' worden, wordt beschreven in deze bekende scene uit Mean Girls. 

Het is interessant om te zien hoe deze overgang van 'onzichtbaar' naar 'gezien worden' een belangrijke overgang vormt in veel films met een vrouwelijke hoofdpersoon. Het verhaal van de film laat (of dwingt het ons?) om op een andere manier naar haar te kijken. Van een gewone vrouw wordt zij veranderd in een fantasieversie. Wat betekent dit voor de vrouwelijke kijker? Wat kunnen we zeggen over het verlangen van de vrouw in relatie met deze beelden?  

Mary Ann Doane beschrijft hoe er voor de vrouwelijke kijker een zekere over-presence plaatsvindt. Een vrouw kan niet alleen kijken naar de vrouwelijke hoofdpersoon in de film, zij is de vrouwelijke hoofdpersoon in de film. Kan het zo zijn, dat relatie tussen de vrouw die kijkt en de vrouw op het witte doek, zo close is, dat de makeover daarom een noodzakelijk kwaad wordt? Wellicht is deze overgang van 'normale' naar 'perfecte' vrouw nodig, om de vrouwelijke kijker zich helemaal met het vrouwelijke personage in de film te laten identificeren. 

Van ideale man naar gewone man

“When the male assumes the male position, he cannot assume it fully; which is to say that the male must produce masculinity and yet not produce it- a play in which the actor is not so much in danger of forgetting his lines as of being struck dumb in the first act…Idealization might be defined here as the gap between the actual body and that higher imago of the body that constitutes the masculine ideal, the identification to which the male subject aspires and is also prevented from attaining, at the point of sexual power.” Norman  Bryson, pp. 233/234

Maar wat vindt de ‘gewone’ man van de representatie van de ‘ideale’ man? Ik was benieuwd naar deze vraag na het lezen van de teksten, en na het zien van het onderstaande filmpje over mannen in reclames. Het kijken naar reclames beïnvloedt het creëren van een identiteit, waarbij een bepaald schoonheidsideaal wordt voorgeschoteld; een gespierd lichaam als voornaamste. Een beeld dat past bij de stereotiepe gedachte over normative masculinity. Laura Mulvey geeft aan dat het kijken als man, naar een andere man een narcistisch kijkplezier. Je ziet iets dat mooier en beter is. Je wil je identificeren met deze man en er hetzelfde uit zien, en daarom koop je die broek. Alleen kan deze vorm van identificatie ook problematisch zijn. Bij vrouwen leidt het beeld al jaren tot eetstoornissen, diëten en onzekerheden. Eveneens kan de representatie van de mannelijke modellen een problematische invloed op het schoonheidsideaal waar de man aan moet voldoen om sexy te worden gezien.  In de reclamewereld wordt telkens gezocht naar nieuwe manieren om het doelpubliek te bereiken. Neem Dove als voorbeeld. Zij hebben een advertentie gemaakt met ‘normale’ modellen. Modellen met hier en daar iets meer vet, en iets minder gespierd. Uit onderzoek bleek dat vrouwen deze manier van adverteren kiezen boven slanke modellen. Reeds is er een recent onderzoek gedaan door Astrid Nobels met de vraag of hetzelfde geldt voor mannen. Het onderzoek bestond simpel weg uit een groep mannen waar aan twee verschillende versies van een advertentie werden laten zien; een mannelijk model met een strakke sixpack, en een model met een minder strak lichaam. Geconcludeerd werd dat minder gespierde mannen een voorkeur hebben voor minder gespierde modellen. Het maken van reclames hoeft dus niet per se met gespierde mannen. Uit deze bevindingen is het misschien zelfs effectiever om de modellen aan te passen aan de doelgroep. En aangezien de grote meerderheid van de mannelijke bevolking niet het perfecte lichaam heeft, heeft geen zin om in reclames daar mee geconfronteerd te worden.

Music to be Watched by Boys

“Male fantasies, male fantasies, is everything run by male fantasies? Up on a pedestal or down on your knees, it's all a male fantasy: that you're strong enough to take what they dish out, or else too weak to do anything about it. Even pretending you aren't catering to male fantasies is a male fantasy: pretending you're unseen, pretending you have a life of your own, that you can wash your feet and comb your hair unconscious of the ever-present watcher peering through the keyhole, peering through the keyhole in your own head, if nowhere else. You are a woman with a man inside watching a woman. You are your own voyeur.”

-Margaret Atwood, The Robber Bride (388).

Lana del Rey presenteert een voorzichtig geconstrueerd imago in haar songteksten en videoclips, fantasieën waarin ze enerzijds de femme fatale is waar mannen onmogelijk weerstand aan kunnen bieden, anderzijds presenteert ze zichzelf als heilige, onderworpen aan de genade van haar minnaar.
De tweedeling tussen ‘hoer’ en heilige zit in al haar video’s, in de lange videoclip National Anthem is Lana zowel Marilyn Monroe als Jackie Kennedy, maar vooral de korte film Tropico buit deze mythes uit. Het ene moment bevindt del Rey zich in het paradijs met haar geliefde, tot ze een hap neemt van de verboden vrucht en haar beminde en haarzelf in het ongeluk van hel op aarde stort. Ze is niet langer het Maria-figuur omgeven door zacht, wit licht, maar een paaldanseres, een prostituee, maar ondanks de zonde waarin ze is terechtgekomen, heeft ze nog steeds haar man. Liefde als idylle in een gecorrumpeerde wereld.
Lana del Rey pretendeert de fantasie van elke man te zijn, “wild” en “fucking crazy”, maar verre van vrij en onafhankelijk. Veelal de minnares van oudere mannen in haar video’s, afhankelijk van hun geld, hun begeerte en hun blik. Laura Mulvey schrijft in “Visual Pleasure and Narrative Cinema” het volgende:

“In a world ordered by sexual imbalance, pleasure in looking has been split between active/male and passive/female. The determining male gaze projects its phantasy on the female figure which is styled accordingly. In their traditional exhibitionist role women are simultaneously looked at and displayed, with their appearance coded for strong visual and erotic impact so that they can be said to connote to-be-looked-at-ness”(837).

De videoclip Videogames bezorgde Lana del Rey internationaal succes. De video behoort tot de reeks van zelfgemonteerde video’s die bestaan uit archiefmateriaal met fragmenten uit klassiekers als Mildred Pierce (“She had more to offer a man in a glance than most women give in a lifetime. She knew what she wanted, she wasn’t too particular on how she got it. Loving her was like shaking hands with the devil”.), homevideo’s uit de jaren 50, oude tekenfilms, paparazzi beeldmateriaal, veel shots bloemen, en tenslotte beeldmateriaal van de zangeres zelf, gefilmd met een webcam en iphone.
Ondanks dat del Rey door middel van de zelfontspanner controle heeft over de wijze waarop ze zichzelf presenteert in Videogames en daarmee de blik van de kijker stuurt, blijft deze een herhaling van het patroon dat Mulvey herkent in klassieke narratieve cinema, zonder enige vorm van toe-eigening of ironie. Zoals Margaret Atwood schrijft, “you are your own voyeur”. Treurig, passief en verleidelijk kijkend in de camera zingt Lana “It’s you, it’s you, it’s all for you. Everything I do, I tell you all the time: Heaven is a place on earth with you, tell me all the things you wanna do”. Ze wil alles voor hem doen, van zijn favoriete parfum op doen tot videospelletjes met hem spelen, het leven is enkel iets waard wanneer hij van haar houdt. Zowel in het beeldmateriaal als in de songteksten is de vrouw passief en afhankelijk van de blik en de wil van de man, “watching me get undressed, take that body downtown”. 

Ook het tweede album Ultraviolence biedt tal van bijbehorende muziekvideo’s waarin Lana haarzelf als spektakel en haar “to-be-looked-at-ness” uitbuit, in video’s als Shades of Cool  en West Coast paradeert ze aan de zijde van een veel oudere minnaar en zien we haar veelal in close-ups van zowel haar gezicht als haar (regelmatig) in zwemkleding gestoken lichaam. Getormenteerde mannen die gedreven worden door macht en geld en haar elk moment kunnen verlaten. De blik van de kijker valt op veel momenten samen met die van haar minnaar, wanneer hij naar haar kijkt terwijl ze in slow motion uit het zwembad komt of wanneer ze zich aan zijn voeten werpt.
Ook in de video Ultraviolence wordt er gespeeld met het genre van de homevideo en de mannelijke (camera) blik. Geschoten in super 8 mm, valt de blik van de kijker samen met die van zowel de camera als met die van de man die de camera hanteert, vergelijkbaar met het eerste halfuur van een film Dark Passage, waarbij de kijker zich dient te identificeren met de mannelijke protagonist omdat onze blik vanuit hem gepresenteerd wordt. In Ultraviolence wordt eenzelfde gevoel opgeroepen, Lana del Rey, “looked at and displayed”, gekleed in een witte jurk met kanten sluier, loopt op ons af met een bos witte lelies of dartelt voor ons uit, afgewisseld met shots van haar in close-up waarin ze gefilmd wordt van onder haar sluier met de vingers van de cameraman in haar mond. De masochistische songtekst romantiseert wederom passiviteit en onderworpenheid: “He hit me and it felt like a kiss”, “Loving him was never enough” en “I will do anything for you, babe”.

Nummers als Music to Watch Boys To en High by the Beach van haar laatste album doen een poging om commentaar in woord en beeld te leveren op eerder werk waarin ze zichzelf presenteert als onschuldige Lolita die afhankelijk is van haar “daddies”. In de clips en songteksten doet ze hard haar best om te doen alsof ze onafhankelijk en in control is, in Music to Watch Boys to zien we basketballende jongens en Lana, met haar koptelefoons op, liggend in een tuinstoel met een videocamera op haar gericht, zelfverzekerd zingt ze: “playing there guitars, only one of my toys”, “No holds barred, I’ve been sent to destroy”, maar ook “Lies can buy eternity” en “I live to love you and I love to love you”. In andere shots zien we Lana wederom in close-up, bedekt in glitters, waarbij de volgende zin van Mulvey buitengewoon toepasbaar op is: “She is isolated, glamorous, on display, sexualised”(840). De femme fatale die pretendeert te doen wat ze wil is hyperbewust van de camera (de shots van camera en filmprojector roepen die connotaties tenminste bij mij op), alles is peformance, of zoals Lana zingt, “It’s all a game to me, anyway”. High by the Beach doet iets vergelijkbaars, in de video dwaalt Lana rusteloos door een leeg appartement aan zee, wanneer ze beseft dat er geen ontsnappen is aan de camera waarmee ze gefilmd wordt vanuit een helikopter die rond het huis cirkelt, haalt ze een bazooka(?) tevoorschijn en schiet ze vervolgens het toestel neer. “The truth is I never bought into your bullshit when you would pay tribute to me”, “Lights, camera, action, I’ll do it on my own –I don’t need you money to get me what I want”. Ze lijkt hierin niet alleen af te rekenen met een mogelijke minnaar, maar ook met de pers en media, door zichzelf voor de verandering eens als handelend subject op te stellen. Haar laatste video Freak haalt het recent opgebouwde imago van “bad bitch” echter weer volledig onderuit. Een enigszins vreemde video die draait om een man met baard en als een soort Jezus/cultfiguur omringd wordt door vrouwen en bovenal aanbeden lijkt te worden door Lana. Tussendoor zijn er shots van Lana, ook ditmaal in close-up en bekeken door de jezus-figuur, waarin ze van top tot teen in slow motion wordt gefilmd en zoete limonade over haarzelf heen giet en de laatste helft van de video bestaat uit meisjes die een waterballet uitvoeren (wat is die obsessie van haar met water en zwemmen…). In de songtekst probeert ze de man van wie ze houdt over te halen om net als haar te leven als een “freak” in California, het enige wat hij hoeft te doen is van haar houden om zich net zo extatisch te voelen.

Ondanks dat haar imago heel doelbewust geïnspireerd is op tropen als de “femme fatale” en de “Lolita” en ze op zelf-reflexieve wijze door middel van haar video’s en teksten toont dat alles een performance is, is haar toe-eigening van deze tropen verre van onschuldig, omdat het een herhaling is van patronen waarin vrouwen worden afgebeeld als passief en niet meer dan spektakel en uiterlijke schijn, enkel om mannen te behagen.  Al is Lana del Rey bovenal haar eigen voyeur, “a woman with a man inside watching a woman”.

the look(er)

In the excerpt of Sartre dealt in class (''the look''), he says little about the consequence of being looked at. Instead he's focussed on making a spectacle or becoming one.

Sight is the most apparent sense we have, with sound and smell following closely. We’re all familiar with the saying: seeing is believing. According to Cambridge it’s said to ​mean that ''if you see something yourself, you will ​believe it to ​exist or be ​true, ​despite the ​fact that it is ​extremely ​unusual or ​unexpected''. So the next question is this: what do we see?

Day in, day out we go about our business. When going outside we encounter other people, but apart from a select few we don’t know them. Some are complete strangers, others (vague) acquaintances. We pay them no mind or make an assumption about them, it can happen effortlessly. The other day one of our fellow classmates remarked something that has been on my mind for some time now: are we able to know each other fully? And consequently I’d like to add: when we see each other, what do we know?

If you're answering these questions to yourself, how many of your words are inflected with other meanings? Is language objective enough or is it subjective? (Amusingly, Sarte once wrote ‘’words are loaded pistols’’.)

Back to Sartre, in the article he describes the acts of looking. He watches someone in the park, but the moment they look back the pleasure is gone. To me this is a sign of acknowledging how it’s a one-sided affair and there’s a possibility to judge someone. The pleasure may disappear, but does the assumption?

Concluding, instead of judging one another on a look, perhaps we can grant each other the space to be (imperfect).

And in order to get into the music videos, enjoy a Grimes track, which features the befitting lines:
Why you looking at me now?
Why you looking at me again?
What if I pulled my teeth?
Cut my hair underneath my chin

(This post is an excerpt of a bigger essay)

The Pink Lady

I would like to introduce you to an incident that took place in Los Angeles, which will be 'celebrating' its fiftieth anniversary this October. I stumbled on it a couple of years ago while browsing Snopes, a website dedicated to discovering the truth behind urban legends (this one is marked 'true').

I am talking about the 'Pink Lady', a huge image of a naked woman made of housepaint that suddenly appeared overnight on a rock wall overlooking a highway in the Santa Monica mountains in 1966. It caused quite a stir, with officials foreseeing potential traffic jams and accidents because of distracted drivers, causing them to scramble trying to remove the image.

Image from www.snopes.com

I find this interesting because the reactions to it from both the artist and the general public reveal a lot about views on art, the female body, and public decency, among others. There's no point in me reciting the entire article, you can read it yourself here: 

http://www.snopes.com/autos/hazards/pinklady.asp

What I would like to point out are a couple of aspects that could be interesting for discussion.

First of all, the artist, Lynne Seemayer Westmore, who revealed her identity when officials began efforts to remove the Pink Lady. Her claim was that she painted the Pink Lady as a protest against the graffiti that was endemic to the area around the highway. She simply wanted to paint a nice piece of art to brighten up the road a bit.

Second, the reactions to the art that she experienced. According to the article, she apparently got some positive reactions, but also a lot of pictures of men masturbating, accusations from women that she was responsible for rape by sparking male lust, and even death threats, among other sometimes bizarre and disturbing requests and comments. In light of these, the haste with which officials acted to censor the image is probably the least surprising reaction.

I have a strong suspicion that the comments would not have been quite so outlandish if she had painted a still-life or a clothed model instead. The many sexual reactions to the Pink Lady show an equation of the bare female body with sexuality and fetishism, while the above rape comment shows a variety of the kind of argument that has been used to justify rape: it's not the rapist's fault, it's the woman's (body's) fault for seducing him, or rather, being seductive. Comments like these, given by not only men but also women, shows how deeply misogyny can become ingrained in a shared consciousness.

But it's not just the public's response that conjures up questions about the way sexuality is constructed. The intent and expectations of the artist also make one think about so called 'images of women'. Was the artist perhaps naive to believe that her painting would work as she intended? To what extent is it really possible to depict a naked woman in public without her becoming sexualised? While the artist apparently did not intend to make any kind of political statement, there is no doubt that she attempted to claim a certain (let's call it non-sexual) interpretation of the female body. However, looking at the results, there is also no doubt that many people did not grant her this interpretation. All of this corroborates a point that Pollock touches on in her article, which is that women are signified (in western society at least) as body and sexual. In this case, it shows the difficulty inherent in attempts to reappropriate the female body in art. I believe the 'death of the author' is relevant here, in the sense that ultimately, the recipient of art plays a key role in deciding its meaning.

I would like you to consider the questions I have raised here. What causes a work of art to be interpreted in certain ways? To what extent do artists need to consider the message that others might see in their work? Last, but not least: to what extent is it possible to present an unsexualised female body, in a context steeped in associations of the female body with sexuality, seduction, and rape? I do not mean to debate the rights and wrongs of this artist's work, or works of art aimed at stirring up controversy. However, although this artist clearly did not intend to make a statement on sexuality, she ended up doing so anyway, biting off more than she could chew in the long run.

Taboobies

The discussion about objectification of women(‘s bodies) can be recognised as a common theme in Richard Dyer’s, Griselda Pollock’s, and John Berger’s work; women are “an object of vision”  and their bodies have “come to signify sale”.

A perfect example of this is the way boobs are treated: treated as acceptable in certain contexts – when thought of as sexual objects – and unacceptable in other contexts – when shown in ‘unsexy’ ways such as breastfeeding. We live in a world that regards boobs on billboards as more normal/acceptable than boobs feeding children in a public place. The harassment women encounter when breastfeeding in public sparked multiple campaigns to normalize breastfeeding – thus the biological function of breasts – such as the one pictured above which was made by students Kris Haro and Johnathan Wenske (http://whennurturecalls.org/index.html). And the double standard between the acceptability of naked men’s breast vs. female’s breasts on social media (and in society) sparked the campaign to ‘Free The Nipple’, a campaign which gained popularity among many celebrities and even made an appearance during Paris Fashion week’s Chanel show.

An interesting article that goes into this issue can be found on www.dazeddigital.com, which remarks:

“This breast hysteria still exists, especially in mainstream pop culture, which is so increasingly odd in a world where women are hyper-sexualized, and where “sex sells” isn’t so much a motto as something that’s so deeply ingrained in our collective psyche it might take generations of reconditioning to dispel. It comes down to the idea that there are inherently “good” naked breasts and “bad” naked breasts. “Good” naked breasts exist to serve male fetish and fantasy. They appear in pornography and men’s magazine and on the wholly invasive paparazzi shots of female celebrities on vacation, sunbaking topless, or experiencing a wardrobe malfunction at some event. Breasts are also okay where they are being used to sell something, whether it’s Victoria’s Secret lingerie (kind of fair, you can’t really sell a bra without putting boobs in it), or a wholly unrelated product targeted at men, like Nandos.

Breast panic is one of the more blatantly contradictory elements of sexism. Whereas breasts abound for male pleasure, when that pleasure stops, they become taboo. Whether we’re telling women to be ashamed of their breasts, attempting to curtail their right to bear them on their own terms, or defining what “sexy” breasts are in a sanitized, fetishistic way, it’s clear that when it comes to mammary autonomy, women aren’t entitled to it.”

http://www.dazeddigital.com/artsandculture/article/30529/1/the-pervasive-persistence-of-boob-shame

Men in Advertisements

“By a system of “cross-censorship,” the same codes of masculine identity that the subject introjects into his own case he projects outward onto all other males as a continuous injunction to maintain the codes. Deviation or failure to obey that constant injunction risks instant and severe penalties. This censorship already points to ways in which the masculine masquerade is directed not only towards women but towards other males. […] The male is not only bearer of the male gaze but is also object of that gaze.” -- Bryson, “Géricault and “Masculinity”” (p. 231).

In many articles, men are portrayed as the subjects with the gaze and women as the objects. While this is absolutely true and women are usually unnecessarily sexualised by the media, Bryson argues that both men and women are also objects of their own gender’s gaze. It is a well-known problem that even in advertisements featuring women that are directed towards women (for example, clothing advertisements in glossy magazines), there is a severe lack in diversity and representation for women who do not necessarily meet today’s ideals of what is considered beautiful and feminine. This toxic representation of women with only a very limited variation in body types (and the equally toxic response of ‘real women have curves’) has been covered in the media countless times, but unfortunately with few results.

That this problem is also present for men is something that has only recently started to get more attention. Men in advertisements geared towards men, selling products such as underwear, feature predominantly muscular, lean and toned men with sufficient stuffing in said underwear. When Justin Bieber’s advertisement for Calvin Klein was compared to the pre-photoshopped version, it became clear that the beauty standards for men are not only very limited to specific body types, but just like female models, men in advertisements are photoshopped to near unattainable standards.

Last summer, group of men with various body types decided to question and challenge these ideals by each choosing a Calvin Klein underwear advertisement and recreating these exact photos. Isaac decided to recreate Justin Bieber’s advertisement:

Isaac says: "My perception of male underwear models is that they’re men who happen to look really good when not wearing clothes. That’s not me. I’ve always had body image issues, no matter what my weight was. I’ll never forget when I was 8 and my mom lifted up my shirt in front of a mirror and slapped my stomach, making it jiggle. This was when I started being self-conscious of my belly. This photo shoot only highlighted those feelings.

I understand that Calvin Klein is selling a fantasy with their ads. I mean, they certainly aren’t selling to me. I thought it’d be nice to try to represent for the bigger guys.”

Click here for the full article and the rest of the pictures.