“A ‘plastique pertinent to the camera’
constitutes the woman not only as the image of desire but as the desirous image
– one which the devoted cinéphile can cherish and embrace. To ‘have’ the cinema
is , in some sense, to ‘have’ the woman. (Doane 1982, 230).
Dit citaat roept bij mij het beeld op van een bepaald
genre fantasy movies: de vampierfilms, die de afgelopen jaren een revival
beleefden en zeer frequent werden uitgebracht als bioscoopfilm, als TV-serie
en/of als DVD. Het bij vampierfilms stereotype beeld, ofwel de ‘daad’, ‘the
act’ is dat van een vampier die zijn al dan niet gewillige of niets vermoedende
slachtoffer de bekende vampierbeet in de halsslagader toedient. Vaak, omwille
van de spanningsopbouw, pas na enkele door externe factoren verstoorde
pogingen. Gewoonlijk is het toebrengen van de beet weggelegd voor een
mannelijke acteur in de rol van vampier en voor een jonge vrouw als
slachtoffer. Maar de rollen kunnen evengoed omgedraaid zijn. Dat verandert
niets aan het stereotype beeld. Er is sprake van een dominante vampier (m/v) en
een slachtoffer (m/v).
Zonder externe toeschouwers is iedere film zinloos, is er
geen filmbeleving. De toeschouwer is dus de doelgroep van de filmproducent, de
filmindustrie. De film zelf is het product dat inkomsten voor de producent moet
genereren. Ieder genre film kent een eigen specifieke doelgroep, waarvoor de
film wordt geproduceerd. Zij zijn voor het betreffende genre ‘de doelgroep’.
Alle marketing inspanningen van de filmproducent zullen op die groep zijn gericht.
Niet geïnteresseerden in het onderwerp, die bijna altijd
een grotere groep vormen, staan neutraal tegenover de film en zullen die in
veel gevallen dan ook niet gaan bekijken, hun tijd er niet aan verdoen. Aan hen
is de film niet besteed, op hen richt de producent zich daarom ook niet.
The devoted cinéphile’, de toegewijde filmliefhebber is dus
ook bij vampierfilms een specifieke toeschouwer, iemand die voyeuristisch,
stiekem, van buiten af, de gebeurtenissen waarneemt die zich afspelen op het
doek of op het beeldscherm voor hem.
‘To
‘have’ the cinema is, in some sense, to have the woman.’.
Achter deze korte zin uit het citaat gaat veel meer
schuil dan je bij snelle lezing denkt.
Het bekijken van de film geeft de toeschouwer in zijn
fantasie de waan de vrouw in de film te bezitten.
De toeschouwer, voyeur, die het filmbeeld op zich laat
inwerken identificeert zichzelf met één van de beide acteurs, de dominante
vampier (m/v ofwel male-dominant – male-dom / female-dom – fem-dom) en het
slachtoffer (m/v ofwel male-submissive – male-sub / female-submissive /
fem-sub).
De toeschouwer (m/v) bekijkt het filmbeeld van buitenaf,
voyeuristisch, waarnemend zonder de personages in de film te hinderen, als
toeschouwer is hij (nog) geen deel van de film. Dat verandert als de
toeschouwer zich gaat identificeren met één van de personages. Op dat moment
kruipt hij in de rol van één van de acteurs, het doel van de filmregisseur is
daarmee in ultieme vorm bereikt.
Als toeschouwer vereenzelvigd de toeschouwer (hij/zij)
zich met een personage uit de film en neemt hij/zij in zijn/haar fantasie bezit
van zijn/haar tegenspeler.
Aan de gebeurtenissen op het scherm of het doek kan hij
of zij niets veranderen, hij/zij beleeft de gebeurtenissen mee in zijn/haar
fantasie, op dezelfde wijze als getoond in de film.
Mogelijk is het kunnen beïnvloeden van de gebeurtenissen
in een film slechts een kwestie van tijd, van de ontwikkelingen in de
filmtechniek, wordt interactief film kijken realiteit.
Er zijn nu al volop games, waarin de toeschouwer
interactief kan participeren.
De hier getoonde scène komt uit de extra’s van de film
Twilight.
De scène is klassiek en stereotiep voor dit genre, zowel
inhoudelijk (male-dom bijt fem-sub) als qua vormgeving, de wijze waarop de
vampier-act (beet in de halsslagader) in beeld wordt gebracht. Er is ook een
verschil in het beleven van de beet. De man verzet en vecht ertegen, de vrouw
ondergaat.
http://www.youtube.com/watch?v=tcM9cWt7US4
